INFORMASJONSARK - FØRSTEHJELP

Sjåførhandbok / oppslagsark ved akutt sjukdom, skade og uventa hendingar

Dokumentnamn	Informasjonsark - Førstehjelp	Dokumentnummer	HB-007-FH-001
Dokumenttype	Sjåførhandbok / HMS-oppslag	Gjeld for	Alle sjåførar tilknytte Voss Taxi AS
Ansvarleg	Dagleg leiar / opplæringsansvarleg	Godkjent av	Dagleg leiar
Første versjon	05.07.2026	Revisjon	1.0
Neste revisjon	Årleg eller ved endring i rutinar, kursinnhald eller nasjonale råd	Status	Utkast til godkjenning

1. Føremål

Dette informasjonsarket skal liggje i sjåførhandboka som raskt oppslag for sjåførar. Arket skal brukast når ein passasjer, kollega eller annan person får akutt sjukdom, skade eller er i fare i samband med drosjekøyring. Det erstattar ikkje førstehjelpskurs eller KURS-007, men skal gjere hovudrutinane lett tilgjengelege i drift.

Intern hovudregel

Ved akutt sjukdom, personskade eller tvil om alvor skal sjåføren stanse trygt, sikre situasjonen, ringje 113 og følgje instruks frå AMK. Sjåføren skal ikkje prøve å ferdigkøyre turen dersom passasjeren treng akutt hjelp.

2. Første minutt: stans - varsle - hjelp

1. STANS

Stans trygt. Set på naudblink. Sikre bilen, deg sjølv, passasjerar og trafikken rundt.

2. VARSLE

Ring 113 ved akutt sjukdom/personskade. Ring 112 ved akutt fare, vald eller politibehov. Ring 110 ved brann.

3. HJELP

Følg instruks frå AMK/naudsentralen. Gje enkel førstehjelp innanfor det du kan til profesjonell hjelp kjem.

3. Naudnummer

Nummer	Brukast ved	Døme
113	Akutt sjukdom, personskade, medvitslaus person, pustevanskar, brystsmerter, mistanke om slag, alvorleg anfall eller alvorleg skade.	Passasjer blir akutt dårleg, sluttar å puste normalt, får sterke brystsmerter eller fell om.
112	Akutt fare, vald, truslar, pågåande kriminalitet eller behov for politi.	Aggressiv kunde, vald/truslar, trafikkfare der politi må varslast.
110	Brann, røykutvikling, fastklemd person eller fare for brann/eksplosjon.	Brann i bil, røyk frå motorrom eller trafikkulykke med brannfare.
Leiar/sentral	Når akutt hjelp er varsla eller situasjonen er avklart, og Voss Taxi må handtere bil, vidare drift, avvik eller kundeoppfølging.	Etter 113/112/110 der intern oppfølging trengst.

Når du ringjer naudnummer

Sei kven du er, at du er sjåfør frå Voss Taxi, kvar bilen står, kva som har skjedd, kor mange som er involverte, om personen pustar normalt, og kva hjelp du treng. Legg ikkje på før du får beskjed om det.

4. Rolle og avgrensing for sjåføren

Sjåføren skal først sikre eigen tryggleik, passasjerar, bilen og trafikken rundt.
Sjåføren skal gje enkel førstehjelp innanfor det han/ho kan, og følgje instruks frå 113/naudsentral.
Sjåføren skal ikkje stille diagnose eller lova at noko er ufarleg.
Sjåføren skal ikkje gje medisinar, mat eller drikke ved uklare eller alvorlege tilstandar utan instruks frå 113 eller helsepersonell.
Sjåføren skal ikkje dele helseopplysningar over open radio, i felles chat eller med uvedkomande.
Etter hendinga skal det meldast avvik og dokumenterast nøkternt etter intern rutine.

5. Bevisstlaus person og HLR

Situasjon	Kva sjåføren gjer
Personen verkar medvitslaus	Stans trygt. Snakk høgt til personen og rist forsiktig i skulder dersom det er trygt. Rop etter hjelp. Ring 113.
Personen pustar normalt	Hald frie luftvegar, følg instruks frå 113 og overvåk pust til hjelp kjem. Legg personen i stabilt sideleie dersom 113 instruerer eller situasjonen tilseier det.
Personen pustar ikkje normalt	Ring 113 på høgtalar. Start HLR etter instruks. Hent eller be nokon hente hjartestartar dersom tilgjengeleg.
HLR for vaksen	Vanleg rekkjefølgje er 30 brystkompresjonar og 2 innblåsingar dersom du kan dette. Kan du ikkje gje innblåsingar, gjev brystkompresjonar kontinuerleg og følg instruks frå 113.
Hjartestartar	Slå på, fest elektrodar og følg taleinstruks. Stans ikkje HLR lenger enn nødvendig.

Viktig

Dersom ein person er medvitslaus og ikkje pustar normalt, er dette akutt. Ring 113, start HLR og bruk/hent hjartestartar dersom han er tilgjengeleg.

6. Akutte symptom du skal reagere raskt på

Teikn/symptom	Mogleg situasjon	Rett handling
Plutseleg skeivt smil/ansikt, talevanskar eller svakheit i arm/kropp	Mogleg hjerneslag	Stans trygt og ring 113. Noter omtrent når symptoma starta dersom du veit det.
Sterke brystsmerter, tung pust, kaldsveitte, kvalme eller dårleg allmenntilstand	Mogleg alvorleg hjartesjukdom	Stans trygt, ring 113, hald personen roleg og følg instruks.
Pustevanskar, blå lepper, forverring eller panikk kring pust	Akutt pustevanske / astma / allergisk reaksjon / anna	Stans trygt, la personen sitje slik han/ho pustar best, ring 113 ved alvor eller tvil.
Krampar/anfall	Epileptisk anfall eller anna anfall	Sikre personen mot skade, ikkje hald fast, ikkje putt noko i munnen, følg med på pust og tid, ring 113 ved behov/tvil.
Sterk angst/panikkanfall utan teikn til annan akutt sjukdom	Panikkanfall eller sterk uro	Ver roleg, skap tryggleik, hjelp til roleg pust. Ring 113 dersom du er usikker eller tilstanden verkar alvorleg.
Forvirring, kaldsveitte, skjelving, dårleg kontakt hos person med diabetes	Mogleg lågt blodsukker eller anna akutt tilstand	Stans trygt. Ring 113 ved alvor/tvil. Gje ikkje mat/drikke til person som ikkje er vaken nok til å svelgje trygt.
Kraftig bløding	Skade/bløding	Stans bløding med direkte trykk. Bruk hanskar dersom mogleg. Ring 113 ved kraftig eller ukontrollert bløding.

7. Epileptisk anfall - praktisk rutine

GJER

Stans trygt og sikra bilen.
Fjern farlege gjenstandar og verne hovud/kropp mot skade.
Følg med på pust og omtrent kor lenge anfallet varer.
Ver roleg når personen vaknar. Forklar kvar han/ho er.
Ring 113 dersom anfallet varer lenge, kjem fleire gonger, personen er skadd, pustar dårleg, er gravid, eller du er usikker.

GJER IKKJE

Hald ikkje personen hardt fast.
Putt aldri noko i munnen.
Gje ikkje mat eller drikke under/like etter anfallet.
Køyr ikkje vidare medan personen framleis er påverka eller ikkje er trygg.
Diskuter ikkje helsetilstanden med andre kundar eller på open radio.

8. Trafikkulykke eller hending utanfor bilen

Stans berre dersom det er trygt og du ikkje skaper ny fare.
Set på naudblink og plasser bilen slik at du ikkje sperrar utrykkingsveg unødvendig.
Ta på refleksvest ved veg/hending utanfor bilen dersom det er trygt.
Ring 113 ved personskade, 110 ved brannfare og 112 ved trafikkfare/politi-behov.
Gå aldri inn i farleg sone ved brann, ustabil trafikk, straumfare, rasfare eller valdssituasjon.
Gje enkel førstehjelp etter evne og instruks. Prioriter eigen tryggleik og varsling.

9. Hygiene og smittevern ved førstehjelp

Tema	Praktisk rutine
Hanskar	Bruk eingongshanskar ved blod, oppkast, urin, avføring eller annan kroppsvæske dersom det er tilgjengeleg.
Munn-til-munn	Bruk pustemaske/duk dersom tilgjengeleg og du er trygg på bruken. Dersom du ikkje kan eller vil blåse, gje brystkompresjonar og følg instruks frå 113.
Reinhald	Etter hending med kroppsvæske skal bilen takast ut av drift til reinhald/desinfeksjon er vurdert og gjennomført.
Avfall	Forureina eingongsutstyr skal handterast forsvarleg. Kontakt leiar/sentral ved større tilgrising eller smittefare.
Eigen helse	Vask/desinfiser hender etter hendinga. Kontakt leiar/helseteneste ved stikkskade, blodkontakt eller annan eksponering.

10. Personvern og kommunikasjon

Del berre nødvendige opplysningar med 113, helsepersonell, politi/brann eller intern ansvarleg som treng informasjon for å følgje opp hendinga.
Bruk nøkterne formuleringar: kva som skjedde, kvar, tidspunkt, tiltak og kven som vart varsla.
Unngå namn, diagnose, pasientdetaljar og unødvendige helseopplysningar i open radio, felles chat eller samtale med andre kundar.
Dersom turen gjeld pasientreise, skal også rutinar for pasientreiser, teieplikt og avvik følgjast.

11. Avvik og oppfølging etter hending

Skal dokumenterast	Døme på innhald
Tid og stad	Dato, klokkeslett, bilnummer, kvar bilen stod, kva type oppdrag det gjaldt.
Kva skjedde	Kort og nøkternt: akutt sjukdom, fall, skade, anfall, trafikkhending, trussel eller anna.
Tiltak	Stansa trygt, sikra situasjonen, ringde 113/112/110, utførte førstehjelp etter instruks, kontakta leiar/sentral.
Vidare drift	Om bilen vart teken ut av drift, reinhald/desinfeksjon, skade på bil/utstyr, behov for oppfølging av sjåfør.
Personvern	Berre nødvendige opplysningar. Ikkje skriv meir helseopplysningar enn det som trengst for å følgje opp hendinga.

12. Praktiske kundesetningar

Situasjon	Forslag til formulering
Passasjer verkar akutt dårleg	Eg stoppar bilen trygt no og ringjer 113, så får me rett hjelp med ein gong.
Kunden vil berre bli køyrd vidare	Eg forstår det, men når du verkar så dårleg må me få medisinsk vurdering først. Eg ringjer 113 no.
Andre kundar spør kva som skjer	Me har ein situasjon som må handterast. Eg kan ikkje dele personopplysningar, men hjelp er varsla.
Kunden har panikk/uro	Du er trygg her. Eg stoppar roleg, me tek pusten ned saman, og eg ringjer 113 dersom dette ikkje roer seg eller du blir verre.
Etter at ambulanse/politi tek over	No har helsepersonell/politi teke over. Eg må melde hendinga internt og følgje rutinen vidare.

13. Hurtigkort

KØYR IKKJE VIDARE når

passasjeren er medvitslaus eller pustar unormalt
det er mistanke om hjerneslag, alvorleg brystsmerte eller akutt pustevanske
personen har krampar/anfall eller er sterkt påverka etterpå
det er kraftig bløding, alvorleg skade eller fallskade
det er vald, truslar, brann, trafikkfare eller annan akutt fare
du er usikker på om tilstanden kan vere alvorleg

GJER ALLTID

stans trygt og sikra situasjonen
ring 113 ved akutt sjukdom/personskade
ring 112 ved vald, truslar eller politibehov
ring 110 ved brann/røyk/brannfare
følg instruks frå naudsentralen
meld avvik og dokumenter nøkternt etterpå

14. Kjelde og revisjon

Dette arket byggjer på KURS-007 - Førstehjelp og akutt sjukdom, intern HMS-/avviksrutine og praksis for Voss Taxi AS. Ved revisjon skal innhaldet kontrollerast mot gjeldande råd frå 113/AMK, autorisert førstehjelpsopplæring og relevante interne rutinar.

Merk: Arket er eit praktisk oppslag for sjåførar. Ved akutt hending skal 113/112/110 og helsepersonell sine instruksar alltid gå føre dette arket.

HB-007 - Informasjonsark - Førstehjelp - Voss Taxi AS