Dokumentnamn

Informasjonsark - Glattkøyring og vinterføre

Dokumentnummer

HB-016-GV-001

Dokumenttype

Sjåførhandbok / HMS-oppslag

Gjeld for

Alle sjåførar tilknytte Voss Taxi AS

Ansvarleg

Dagleg leiar / opplæringsansvarleg

Godkjent av

Dagleg leiar

Første versjon

05.07.2026

Revisjon

1.0

Neste revisjon

Årleg før vintersesong eller ved endring i bilar, dekk, utstyr eller rutinar

Status

Utkast til godkjenning

Intern hovudregel

Sjåføren skal ikkje setje bil i drift eller halde fram med transport dersom bilen, dekk/utstyr, sikt, føre, vêr, veg eller eigen tryggleiksvurdering gjer køyringa uforsvarleg. Ved tvil skal sjåføren stoppe opp, kontakte sentral/leiar og velje trygg løysing framfor å presse gjennom turen.

1. VURDER FØRET

Sjekk vêr, vegmelding, temperatur, nedbør, is, snø, slaps, skuggeparti og bratte vegar før turen.

2. TILPASS BILEN

Kontroller dekk, lys, sikt, spylervæske, skrape/børste, batteri/drivstoff, utstyr og eventuell kjetting-/vinterinstruks.

3. KØYR MJUKT

Lågare fart, større avstand, tidleg bremsing, mjuke rattutslag og ingen brå gasspådrag er hovudregelen.

Dekk og veggrep

Rett dekk for årstid og føre, synleg mønster, skade/slitasje, rett lufttrykk og hjulboltar etter hjulskift.

Meld frå ved skade, låg mønsterdjupn, feil dekk, vibrasjon, dårleg grep eller mistanke om lause hjulboltar.

Sikt og lys

Vindauge, spegel, lykter, skilt, taklykt, kamera/sensorar, is/snø på tak og panser.

Skrap, kost og avising før bilen går i drift. Ikkje køyr med laussnø/is som kan falle av bilen.

Væske og varme

Spylervæske som toler kulde, viskarblad, varmeapparat, defroster og kupevarme.

Fyll vinterspylervæske. Meld frå ved dårleg defroster eller viskarar.

Utstyr

Isskrape, snøkost, refleksvest, varseltrekant, førstehjelpsutstyr, lommelykt og eventuelt kjetting/strøsand der dette gjeld.

Manglande påbode/sentralt utstyr skal meldast og rettast før vintertur.

Elbil / drivstoff

Rekkevidde/batteri eller drivstoffnivå, ladestatus, planlagt lading, oppvarming og margin for omkøyring/kø/venting.

Planlegg ekstra margin. Bruk forvarming/lading når det er mogleg, og avklar langtur med sentral/leiar ved låg rekkevidde.

Bilspesifikk instruks

Kjenn bilen: driftstype, dekk, vekt, regenerering/motorbrems, vintermodus, firehjulstrekk, bremser og assistentsystem.

Nye sjåførar skal ikkje setjast åleine på krevjande vinterføre utan nødvendig kjennskap til bilen.

Praktisk drosjeregel

Voss Taxi skal ikkje gamble med føre. Om bilen ikkje er rett skodd eller nødvendig utstyr manglar, skal turen avklarast, utsetjast, flyttast til annan bil eller løysast på trygg måte.

Start og akselerasjon

Start roleg. Bruk låg effekt, vinter-/eco-modus ved behov og mjukt gasspådrag.

Brå gass, sportsmodus, hjulspinn og unødvendig høg akselerasjon.

Nedbremsing

Brems tidleg, mjukt og rett fram når det er mogleg. Hald ekstra avstand.

Sein hardbrems, brå fotbrems i sving og for kort avstand.

Sving

Senk farten før svingen. Hald jamn og låg fart gjennom svingen.

Å bremse, akselerere eller styre brått midt i svingen.

Bakke opp

Hald roleg fart og jamn trekkraft. Vurder kjetting/annan bil dersom grepet er usikkert.

Å stoppe unødvendig i bratt bakke på glatt føre.

Bakke ned

Reduser fart før bakken. Bruk rett modus/gir/motorbrems/regenerering varsamt.

Å stole blindt på motorbrems/regenerering eller bremse seint.

Møte og smale vegar

Senkt fart, god plassering, tidleg kommunikasjon og vent heller enn å presse.

Å presse møtande trafikk, brøytekantar eller mjuke kantar.

Cruisekontroll

Køyr manuelt når føret er glatt eller skiftande.

Cruisekontroll/adaptiv cruise på glatt, slapseføre eller ujamnt vinterføre.

ABS/ESP

Stol på systema som hjelpemiddel, men tilpass farten til fysikken.

Å tru at ABS/ESP kan oppheve dårleg grep eller for høg fart.

Vekt

Mange elbilar er tunge på grunn av batteri. Meir masse kan gje lengre bremselengd og meir energi i rørsle.

Ofte lettare i tilsvarande storleik, men varierer mykje med biltype, last og utstyr.

Gasspådrag

Høgt dreiemoment kjem raskt. Bilen kan akselerere kraftig sjølv ved lite pedalbruk.

Krafta kjem ofte meir gradvis, særleg i manuell/eldre automat, men hjulspinn kan likevel kome raskt.

Regenerering / einpedal

Når ein slepper gassen kan bilen bremse med regenerering. På glatt føre kan brå slepp gje uventa drag/brems på drivhjula.

Motorbrems kjem via motor/gir, men er ofte annleis og meir føreseieleg for sjåførar som er vande med fossilbil.

Driftstype

Mange elbilar har bakhjulsdrift eller firehjulstrekk. Dette kan gje god akselerasjon, men ikkje automatisk kortare stopp.

Mange fossilbilar har forhjulstrekk, men variasjonane er store. Forhjulstrekk, bakhjulstrekk og 4x4 oppfører seg ulikt.

Firehjulstrekk

Kan få bilen lett i gang og gje falsk tryggleik. Firehjulstrekk bremsar ikkje betre enn dekk/underlag tillet.

Same prinsipp: betre framdrift er ikkje det same som betre bremsing eller betre grep i sving.

Kulde og rekkevidde

Kulde, varmeapparat, kø, venting og bratte vegar kan redusere rekkevidda. Planlegg med margin.

Kulde kan påverke drivstofforbruk, batteri, AdBlue/diesel og start/varme, men rekkeviddeproblemet er vanlegvis annleis.

Sjåførtilvenning

Sjåføren må kjenne regenerering, vintermodus, startrespons og korleis bilen oppfører seg med passasjerar.

Sjåføren må kjenne gir/automat, motorbrems, vektfordeling, dekk og bremser i aktuell bil.

Hovudregel ved bilbyte

Når du byter mellom elbil, fossilbil, storbil, minibuss eller annan biltype, skal du rekne bilen som ny på glatt føre. Test forsiktig brems, gassrespons og veggrep der det er trygt før du tek krevjande vintertur.

GJER

• Bruk mjuk pedalhandtering. Slepp ikkje gassen brått på glatt føre dersom bilen har sterk regenerering.
• Bruk vinter-/eco-/snow-modus når bilen har det og føret tilseier det.
• Reduser fart før sving, kryss, rundkøyring og nedoverbakke.
• Bruk fotbrems kontrollert ved behov. Ved naudbrems: brems hardt og styr der du skal medan ABS jobbar.
• Les bilspesifikk instruks for regenerering, einpedalkøyring, firehjulstrekk og stabilitetskontroll.

GJER IKKJE

• Ikkje stol på regenerering som naudbrems.
• Ikkje slå av stabilitetskontroll/ESP i vanleg trafikk utan særskild instruks.
• Ikkje bruk cruisekontroll på glatt eller skiftande føre.
• Ikkje gje brå gass for å teste grep med passasjer i bilen.
• Ikkje tru at tung bil, 4x4 eller nye dekk fjernar risikoen for skrens.

Skuggeparti og bruer

Kan vere isete sjølv om resten av vegen verkar bar og temperaturen er over null.

Senk fart før skuggeparti, bruer, kulvertar og område med kald trekk.

Bratte sidevegar og hyttefelt

Stoppar du i bakken kan du miste framdrift eller skli ved start/stopp.

Vurder føre før innkøyring. Kontakt kunde/sentral dersom henting bør flyttast til tryggare stad.

Fjellovergangar og høgdedrag

Føret kan skifte raskt med høgde, vind, snøfokk og temperatur.

Sjekk vegmelding og ha ekstra margin. Avklar bil, dekk, kjetting og rekkevidde før tur.

Slaps og våt snø

Kan gje vassplaning/slapsplaning, dårleg styring og lang bremselengd.

Senk fart mykje, hald avstand og unngå djupe spor dersom mogleg.

Turistar og ukjent hentestad

Kunden kan stå på utrygg plass, feil side av veg, i vegkant eller i mørke.

Ring kunden ved behov. Avklar trygg hentestad og unngå farleg stopp.

Pasient, rullestol og born

Sårbare passasjerar krev ekstra mjuk køyring, trygg sikring og betre tid.

Planlegg meir tid. Ikkje stress. Sikre hjelpemiddel og passasjer før køyring.

Dokumenter vurderinga

Når ein tur blir utsett, flytta til annan bil, avbroten eller køyrd med endra rute på grunn av vinterføre, skal sjåføren melde frå til sentral/leiar og dokumentere kort og sakleg etter intern rutine.

Du må køyre rolegare enn kunden ønskjer

Det er glatt føre no, så eg køyrer med ekstra margin. Me kjem trygt fram, men det kan ta litt lengre tid.

Hentestad er utrygg

Eg kan ikkje stoppe trygt akkurat der. Kan me møtast ved eit tryggare punkt like ved?

Kunden ber om rask køyring

Eg kan ikkje køyre raskare enn føret tillet. Tryggleik går først.

Du må avklare rute

Eg vel ei tryggare rute på grunn av føret. Det kan bli litt lengre, men det er den forsvarlege løysinga.

Turen må utsetjast/flyttast

Føret/bilen gjer at eg ikkje kan gjennomføre dette forsvarleg no. Eg kontaktar sentralen slik at me finn trygg løysing.

Elbil treng lading/margin

På vinterføre treng bilen ekstra margin. Eg avklarar lading/bilbyte før me startar slik at turen blir trygg.

Dårleg veggrep eller feil dekk/utstyr

Bilen slepp lett, dekk verkar utslitne, kjetting manglar der det trengst, eller bilen er feil skodd.

Nestenulukke eller skrens

Skrens, naudbrems, utforkøyring nesten-hending, tap av kontroll eller farleg situasjon med passasjer.

Uforsvarleg hentestad/rute

Bratt, isete, smal eller ubrøyta veg der taxi ikkje bør køyre utan særskild vurdering.

Teknisk feil

ABS/ESP-varsel, dårlege viskarar, defrosterfeil, lysfeil, bremseproblem eller ladings-/rekkeviddeproblem.

Kundepress

Kunde krev raskare køyring, farleg stopp eller køyring på veg/føre som sjåfør meiner er uforsvarleg.

Behov for rutineendring

Fast henting bør flyttast om vinteren, bil bør byttast på bestemte turar, eller kjetting-/utstyrsplan må oppdaterast.

TRYGG VINTERKØYRING

• Sjekk føre, vêr, vegmelding og hentestad.
• Kontroller dekk, sikt, lys, spylervæske og vinterutstyr.
• Køyr med låg fart, stor avstand og mjuke rørsler.
• Senk farten før sving, kryss, rundkøyring og bakke.
• Kjenn bilen: elbil/fossil, driftstype, regenerering, motorbrems og vekt.
• Meld frå tidleg ved risiko, forseinking eller behov for annan bil.

STOPP / AVKLAR

• Bilen er ikkje forsvarleg skodd eller utstyrt.
• Sikta, lys, brems, dekk eller defroster er ikkje i orden.
• Vegen er isete, ubrøyta, for bratt eller for smal for trygg transport.
• Kunden krev uforsvarleg stopp, rute eller fart.
• Du er usikker på om turen kan gjennomførast trygt.
• Det har vore skrens, nestenulukke, skade eller alvorleg avvik.